Nhà văn Nguyễn Đức Thiện

Truyện ngắn của

          NGUYỄN ĐỨC THIỆN

                   

         ( Tiếp theo và hết) 

         Từ lâu rồi, đầu cầu Trà có một quán bán nước chè tươi. Xứ vùng xuôi như thế này có người bán nước chè tươi là hiếm lắm. Bà bán nước chè là một người đôn hậu. Bà không mấy khi cười với khách hàng nhưng nét mặt bà lúc nào cũng có cái vẻ vui vui, dễ gần. Thường thì khoảng bốn giờ sáng bà thức dậy đặt lên bếp ấm nước. Có lẽ vào thời điểm đó mà nấu nước bằng ấm đất như bà là hiếm lắm. Chiếc ấm đất có lẽ có từ lâu lắm rồi. Khói rạ đã làm nó đen thui. Bà ngồi bên bếp lửa, tay cời, tay đẩy, giúp cho ngọn lửa cháy đều, không lớn, cũng không nhỏ. Miệng bà tóp tép miếng trầu. Nồi nước sôi, bà mới vò những lá chè xanh đã được rửa kỹ bỏ vào những bình tích. Nước đang sôi ùng ục, bà bắc ra tưới nhẹ vào lớp chè trong bình tích. Hương chè tỏa ra thơm ngào ngạt. Bà nhắc cái bình tích lên, chắt nước đầu ra một cái bát ô tô, sau đó mới đổ lượt nước sôi khác vào bình. Bà pha hai ấm như thế, mỗi ấm chứa khoảng năm lít nước. Bà đổ một nồi nước khác đặt vào bếp, nhưng không đặt lên kiềng,mà hạ xuống, lấy rạ ủ xung quanh và đốt lên. Nồi nước này để dự phòng, bán gần hết hai bình kia, bà mới nổi lửa cho chóng sôi, không để khách phải chờ lâu. Nước tráng chè, bà cũng không đổ đi mà rót vào một cái bình khác. Những người qua đường không thích nước chè, bà rót cho người ta mà không tính tiền.

          Cái chõng nhỏ bán nước chè của bà chỉ có hai cái giỏ ủ bình tích, mấy cái bình thủy tinh trong đó có kẹo vừng, kẹo lạc, kẹo gôm, lạc rang húng lìu. Tất cả những thức đó bà gởi người ta đi chợ mua giúp không tính tiền lời. Không thiếu một rổ khoai lang luộc theo kiểu nhà quê, có nghĩa là bỏ vào nồi đồng, đổ thực ít nước, nấu sôi lên rồi quần trong đống tro nóng. Chừng năm giờ sáng, mùa đông cũng như mùa hè, bà đã ra ngồi bên cái chõng bán nước. Khách của bà là những người ra làm đồng sớm. Họ ghé lại quán của bà uống vài bát nước chè xanh, ăn mấy củ khoai lang lót dạ trước khi xuống đồng. Nhiều người uống nước chè của bà thành nghiện. Sáng ra không có bát chè xanh của bà là suốt ngày cứ thấy thèm thèm một cái gì đó. Có người kể rằng có một ông kia đi coi cho vợ đẻ. Những lúc lo lắng thì không sao. Khi cô vợ sinh rồi cứ thấy ông ngồi đâu là ngáp đấy. Không chịu được , ông đạp xe ra quán chè của bà uống một hơi ba bát nước chè, thế là ông ta tỉnh táo hẳn lên. Chuyện nghe như hoang đường. Nhưng sáng ra người ta ghé quán nước của bà thành thói quen là có. Bà năm đó chừng hơn năm mươi tuổi. Bà bán chè xanh ở đầu cầu Trà từ lúc tóc còn xanh, môi còn đỏ và nụ cười còn duyên. Nên vào thời điểm đó không thiếu gì người đến uống nước chè hơi lâu và bóng bẩy đưa lời dạm ý. Nhưng bà không trả lời ai, không theo ai đi hội làng. Bà ở một mình cho đến tận sau này. Hơn năm mươi mà bà còn dáng vẻ của ngày xưa mặn mòi con gái xứ quê. Chỉ khác, bà bắt đầu nhai trầu. Đời cha đến uống nước quán bà, sau này đến đời con cũng đến uống nước chè xanh quán  của bà, như một lẽ tự nhiên. Chỉ khoảng sáu giờ là cùng, những người khách cuối cùng của buổi sáng đã hết.Trên cánh đồng trước mặt lố nhố người làm, thì quán bà trở nên vắng tanh. Phải chờ lúc nắng gần đứng bóng mới lại có người đến uống nước. Cũng là những người lúc sáng. Sớm mai khi họ đến thì tươi tắn, mạnh bạo và linh hoạt. Nhưng đến trưa, người nào, người nấy lấm lem bùn đất, mồ hôi ướt đẫm áo quần và gương mặt thì mệt mỏi. Lại bát nước chè xanh nóng hổi, thơm ngát và đậm đà giúp họ lấy lại sắc thái trên gương mặt. Buổi trưa thì nước chè xanh và kẹo vừng , kẹo lạc. Ăn rồi, họ gói mấy cái mang về làm quà cho lũ nhỏ.

          Sáng nay, khi người khách cuối cùng đã ra khỏi quán, bà lại vào bếp chuẩn bị cho bán giấc trưa. Nhưng vùa lúi húi lên lửa thì nghe như tiếng có người ghé quán. Bà bước vội ra. Đó là một người đàn ông dong dỏng cao, ánh mắt linh lợi, mái tóc hớt cao và trên miệng có một nụ cười dễ mến .

          - Thưa bác , bác dùng gì ạ?- Bà mềm mỏng hỏi .

          - Bà cho tôi bát nước .

          Bà mở cái ấm giỏ ra, rót một bát nước. Bát nước cuối ấm sóng sánh như bát mật ong. Bà đặt bát nước trước mặt ông khách. Ông khách không đón bát nước mà cứ nhìn bà chăm chăm. Bỗng ông la lên :

          - Chị Tươi. Chị là chị Tươi có phải không ?

          Bà thoáng giật mình. Lâu lắm rồi không ai gọi tên bà. Người ta gọi bà bằng cái tên bà chè xanh cầu Trà. Cái tên này thành danh cho một địa điểm không thể thiếu cho những ai đi ngang qua đây. Nay có người gọi đúng cái tên của bà. Nhưng là ai. Bà ngập ngừng hỏi :

          - Vậy chứ bác là ai mà biết tên tôi ?

          - Lạy Chúa tôi. Chị không nhận ra em sao. Thằng Niệm đây mà. Thằng em chồng hụt của chị đây mà.

          - Vậy bác là em ông Khoát ?

          - Vâng. Em con chú, con bác ruột .

          - Giêsu ma lạy chúa tôi .Mấy chục năm rồi làm sao tôi nhớ .

          Họ xoắn xuýt hỏi thăm nhau, chuyện nhà cửa, chuyện làm ăn, chuyện con cái. Nhắc đến chuyện con cái ,bà Tươi có vẻ buồn. Nhưng rồi bà bình tĩnh lại ngay. Bà nói:

          - Cái duyên của tôi với anh Khoát không thành cũng là do Chuá sắp xếp cả.Tôi đâu dám trách. Nhưng chú –bà đổi cách xưng hô- có biết ông Khoát bây giờ ra sao không. Tôi nghe ông ấy về Hà Nội từ hồi đánh Pháp phải không?

          - Dạ phải. Anh ấy dinh tê ,phải trốn lên Hà Nội ở. Lúc giải phóng Hà Nội, anh ấy đi Nam rồi. Chẳng có tin tức gi cả .

          Ông Niệm tần ngần ngồi nhìn bà Tươi. Ông đang hình dung ra cô Tươi ngày xưa trong ca đoàn nhà thờ. Giữa bao nhiêu giọng hát, người ta vẫn nhận ra giọng hái trong vắt của cô. Anh đốc tờ chưa tốt nghiệp mỗi lần về đi lễ say cô như say đọc kinh khi sám hối. Họ hẹn hò nhau. Anh về xin với bố mẹ cho được lấy cô làm vợ. Nhưng bố mẹ anh không cho và để tránh đi những hậu họa do trai gái mê say nhau. Bố mẹ ông hỏi ngay con gái ông chánh trương và đưa đến nhà thờ làm lễ cưới ngay. Hồi đó làm gì có chuyện cãi cha cãi mẹ trong đường tình duyên. Nhất là trong một xứ đạo còn rất mới. Đám cưới xong, anh đi học tiếp. Còn cô Tươi, biết cô có hẹn hò với anh đốc-tơ chưa thành tài, ông bố cô đã đánh cô một trận thừa sống thiếu chết, cũng biến mất khỏi xứ Thái Bình. Nghe tin cô sang Bùi Chu xin vào nhà tu, làm nữ tu sĩ .

          - Tôi không tu được. Hình ảnh anh Khoát không làm sao ra khỏi tâm trí của tôi. Tu mà như thế là có tội với Chúa. Tôi xin ra và đến cầu Trà này mở quán nước .

Bà Tươi nói vậy với ông Niệm, giọng buồn buồn, nhưng không có nước mắt. Bà hỏi:

- Nhưng hôm nay chú đến đây có việc gì vậy ?

- Chết, gặp chị mừng quá tý nữa em quên. Em hỏi chị, gần đây có cái bãi hoang chăn vịt nào không?

-Có. Chú tính về đây nuôi vịt sao. Bãi ấy bỏ hoang lâu rồi đấy. Chú đến xin với Hợp tác xã nhận mà làm.

- Không em không nuôi vịt. Nhưng em nghe người ta nói ở bãi chăn vịt ấy có ma phải không chị .

- Là người công giáo mà chú cũng tin là có ma sao. Nhưng cũng có chuyện đấy. Để tôi kể chú nghe .

Đó là bãi lầy nằm sát bờ sông. Cánh đồng lúa nằm phía bên trong. Muốn đến bãi lầy kia phải qua thêm một cánh đồng cói rộng mênh mông nữa. Từ xưa đến nay, cũng có một vài người đến chăn vịt trên bãi, nhưng không hiểu sao, vịt nuôi ở đó mà không lớn, không sai trứng như những nơi khác. Nên họ bỏ. Một hôm ,nhà trong xóm có một đám cưới. Một đám cưới nghèo chưa từng thấy ở đất này. Cả hai gia đình chỉ làm thịt có một con gà để kính các cụ trong làng. Còn bà con hàng xóm, chỉ được mời đến uống nước chè, ăn kẹo vừng mà thôi. Cưới xong hai trẻ cũng không ra ở riêng được. Mà ở chung với nhà chồng thì không tiện. Nhà bé bằng cái chuồng gà. Năm bẩy đứa em sàn sàn ngủ lăn lóc trên nền nhà. Có một cái chõng tre duy nhất dành cho bố mẹ chồng. Hai đứa không còn cách nào khác đành xin làng ra ở ngoài dệ  sông, nơi có cái đầm lầy kia. Ông bố vợ gom nhặt cũng cho hai đứa được vài chục con vịt con. Người trong làng cho ít cây tre. Hai đứa cố cắt rạ trong vài ngày, và cuối cùng cũng làm được một cái chòi ngoài đầm lầy. Khổ một nỗi, từ bữa cưới đến bữa xong lều, hai đứa trẻ không được gần nhau. Đêm đầu tiên, không biết chúng loay hoay thế nào mà căn lều xụp đổ. Người làng kháo nhau ngay: tại chúng không cúng thổ công, nên thổ công không độ, cho ma quái giật đổ nhà tụi chúng. Nhưng đổ thì đổ, chúng không còn cách nào khác, nên lại dựng lều lên ở nữa. Cái lều đúng ra có thể che đủ cho hai đứa ngủ. Nhưng nghe đồn, hai đứa hoảng không dám ngủ chung nữa. Muốn tạ thổ công cũng phải có tiền chứ. Trong túi chúng rỗng không. Ban ngày đi mót được vài hạt lúa, giã chậm chuội ra. Lội bùn ngoài sông kiếm con cua con ốc sống qua ngày, lấy gì mà tạ. Thôi đành chịu cảnh cách một bức vách. Con vợ nằm trong lều, còn thằng chồng thì quấn ổ ra nằm ngoài. Cấm chuyện yêu đương chờ khi nào tạ thổ công rồi mới được gần nhau. Những bữa mưa, rét thì rút rạ làm thêm tấm tranh che tạm.

Một đêm kia, trời sáng trăng suông. Ánh trăng bàng bạc phủ lên đầm lầy một mầu bàng bạc. Mặt sông cũng lặng như tờ. Sương đêm buông xuống lạnh lẽo. Trong lều, con vợ chắc đã ngủ say. Bầy vịt ngoài chuồng không xao xác nữa. Thằng chồng không ngủ được vì lạnh. Tấm áo vá chằng vá đụp không đủ làm cho nó ấm và cũng không che được hết cơ thể nên những cọng rạ cứ chọc vào rát rạt. Nó rúc sâu vào đống rạ, nhưng chỉ một lúc sau, ngợp thở nó lại phải thò cổ ra. Lúc đó chắc cũng đã khuya. Thêm một lần nữa thằng chồng vạch ổ rạ thò cổ ra ngoài. Đột nhiên, nó thấy ở ngay cạnh vách lều có một khoảng đen khác thường. Khoảng đen đó cứ di chuyển qua lại, giống như cái bóng người. Ban đầu, nó tưởng kẻ trộm. Nhưng lều của nó có gì mà trộm. Vả lại không hề nghe tiếng bước chân, không hề thấy hình hài con người, mà chỉ là cái bóng. Nó há hốc mồm sợ hãi. Càng sợ hãi hơn khi bỗng thấy có một bàn tay trắng bạch, nổi hằn trên cái bóng đêm, bám vào cái lỗ chừa làm cửa sổ. Nó toan la lên, nhưng chợt nghĩ đến vợ, nó lại thôi. Nhưng cổ nó nghẹn cứng lại khi thấy thêm một bàn tay nữa thò ra cũng bám vào cái lỗ đó. Một bàn tay người lớn và một bàn tay của trẻ con. Sờ soạng và run rẩy. Nó không dám thở mạnh, không dám nhúc nhích. Thời gian dài tưởng như cả một thế kỷ trôi qua. Hai bàn tay ấy hình như đuối sức quá, buông ra, quờ quạng rồi tan biến vào bóng trăng mờ ảo.

Hôm sau hai vợ chồng trẻ ấy về làng xin phép hai nhà cho lên mạn ngược kiếm ăn. Cả hai nhà dồn lại cho chúng đựơc hai đồng Đông Dương ngày đó để chúng ăn đường. Rồi đến đâu làm thuê đó mà sống. Chúng biệt tăm từ đó và cánh đồng sình lầy kia cũng bị bỏ hoang từ đó.

Bà Tươi vừa kể dứt lời thì ông Niệm hỏi ngay :

- Nhưng sao chị biết chuyện đêm hôm đó chứ ?

- Làng người ta kháo nhau.Chú không biết quán nước là nơi nhiều chuyện sao.Nhưng riêng tôi, tôi lại nghĩ, có khi có ma thực. Ngày xưa ở đầu cầu bên kia có hai người chết thảm lắm.

- Hai người ?- Ông Niệm thốt lên .

- Chú có nhớ ngày xưa đầu cầu bên kia có một cái bót của Tây không. Tôi bán nước bên này, hồi đó lính Tây, lính ta gì đó cũng sang uống nước quán tôi. Một đêm, tôi thấy súng bên đó nổ rần rần .Cũng nghĩ là Việt Minh về đánh bốt thôi. Nhưng không phải. Mấy ngày hôm sau, người ta mới thấy mùi hôi thối bốc lên ở bên kia cầu. Lính trong bốt được lệnh đi tìm kiếm, thì bắt gặp xác của một người đàn bà và một đứa trẻ con chết trong ruộng lúa. Xác đã sình lên, thối rữa .Nghe tin tôi cũng chạy qua. Người ta chết rồi, đọc cho người ta mấy câu kinh, cũng là chuyện phúc đức, phải không chú .

- Rồi người ta chôn mấy cái xác đó ở đâu ,chị Tươi?

- Làm gi có đất mà chôn. Có mấy người bạo gan, hốt hai cái xác đó rồi thẩy xuống sông Trà cho nước cuốn đi. Có khi nào hai cái xác ấy tấp vào bãi lầy kia và neo lại đó. Đêm đêm hiện  hồn đi lang thang …

- Chị có biết mặt chị Thục không ?

- Biết .Vợ anh Khoát chứ gì .Cùng trong ca đoàn làm gì không biết .

- Thế chị thấy cái xác ấy có giống chị Thục không?

- Có thấy gì đâu. Khi tôi sang thì người ta bó vào chiếu rồi …

- Lạy chúa tôi …

Ông Niệm thốt lên :

- Chị Tươi ơi. Ngày ấy, anh Khoát có cho chị Thục về quê mang theo tiền về để giúp bà con trong họ giáo Thái Bình. Chị đi mà không đến, cũng không về. Không ai biết chị đi đâu. Khi đi có thêm thằng Quang nữa. Không lẽ chị đã chết vào đêm ấy sao ?Chị Tươi …

Ông Niệm nói trong nước mắt, khiến bà Tươi cũng ngậm ngùi. Lâu lắm rồi bà không được khóc. Buồn thì có buồn cho cảnh đơn chiếc, nhưng Chuá đã an bài, khóc có ích chi. Nay gặp chuyện này, nghe sao xót xa…

*

*    *

          Giám mục San đưa ông Phan đến khu nhà dành cho những người sống quanh nhà thờ cũ từ thời còn Pháp đóng quân ở Thái Bình. Nhà thờ ấy vẫn còn. Lớp rêu đã phủ lên tường, tạo ra dáng vẻ của một nhà thờ cổ kính. Những căn nhà dành cho những giáo dân đầu tiên của xứ đạo Thái Bình cũng được xây từ dạo ấy. Những căn nhà thấp, tường dầy và cũng rêu phong. Những căn nhà xây liền vách với nhau. Dẫy lan can cũng xây bằng gạch, lâu ngày đã sứt sở  nham nhở. Trong nhà lúc nào cũng như thiếu ánh sáng. Giám mục San đã giải thích cho ông Phan biết: những giáo dân ở trong khu nhà này là những người rất nghèo. Một số người sau năm đói Ất Dậu không còn đường nào khác đã bám vào nhà thờ này mà sống lay lắt. Cha quản hạt lúc đó cũng chắt chiu nấu cháo thí cho người đói. Xóm giáo dân nghèo hình thành từ ngày đó. Đất nhà thờ thành đất sống của họ.

          Một ông già đã gần bẩy mươi tuổi nằm mệt mỏi trên chiếc giường nhỏ ở góc nhà . Khi nghe Giám Mục San giới thiệu, ông bỗng chồm dậy:

          - Anh là Phan ?- Ông hỏi giật giọng .

          - Vâng,con là Phan .

          - Phan con ông Khoát ?

          - Vâng?

          - Chúa ơi, thế là con sống không uổng rồi. Chúa đã cho con biết tin về anh con rồi. Anh Khoát ơi .

          Ông cứ thế hụ hụ khóc. Nước mắt ông trào ra đầm đìa trên gương mặt khiến Phan cũng hiểu ra, người ngồi trước mặt mình kia là ông chú, anh em chú bác ruột với bố mình đã mấy chục năm nay mới biết mặt. Ông cũng xà vào lòng ông già mà khóc tức tưởi .

          - Bác Ngọc của anh chết trên Thái Nguyên rồi. Bác Hương anh cũng chết trên Hà Nội rồi. Bác Mậu cũng mới chết cách nay vài năm ở bên Sa Cát. Bác Thanh của anh còn sống, ở trên Thái Nguyên, nhưng yếu và lẫn không còn nhớ gì nữa. Chỉ còn tôi. Tôi hằng ngày, hằng đêm cầu Chúa phù hộ cho tôi sống thêm nữa để tôi tìm bố con anh.

          - Chú ơi còn mẹ con, anh Quang con, chú có tin gì không? Họ ở đâu?

          Ông già lắc đầu :

          - Có tin, nhưng không biết có tin được hay không. Ngày mai tôi đưa anh lên cầu Trà gặp bà Tươi, thử hỏi lần nữa xem sao …

          Hôm sau, có một người đàn ông đã già yếu và một người đàn ông còn khỏe mạnh đứng trước một ngôi mộ trong nghĩa trang sông Trà. Trên bia mộ ghi dòng chữ :"Bà Maria Trần Thị Tươi. Sinh ngày …Chết ngày…Thọ… tuổi …"

          Ông Niệm lẩm bẩm :

          - Bà ấy giận dòng họ đến tận lúc chết. Chết cũng không trối trăng nhắn tin về quê nữa. Bữa gặp bà ấy ở đây, tôi tính về báo tin cho gia đình bà ấy ở Thái Bình biết. Bà ấy cản, không cho. Bà ấy còn bảo, nếu cho gia đình biết bà ấy sẽ dọn đi nơi khác ở .Xin đừng làm khổ bà ấy …Thôi mình về Ủy ban xã xem có manh mối gì không?

          Ông Chủ tịch Ủy ban xã là một người còn trẻ. Nghe ông Niệm trình bầy xong, ông nói ngay:

          -Thưa ông và thưa anh. Chỗ đồng lầy ấy bây giờ đã được cải tạo thành ruộng rồi. Luá ở chỗ đó tốt lắm. Cấy tới ba vụ một năm kìa. Không lụt lội thì những người cầy cấy trên đó giầu to rồi .Vâng, hồi đó khi cải tạo đầm lầy, bà con cũng thấy hai cái sọ người, một lớn, một nhỏ. Bà con người ta thắp nhang khấn vái. Có người bảo nên mang về nghĩa trang chôn. Nhưng lại có người bảo, đó là người của Hà Bá thì trả lại cho Hà Bá, kẻo ngài giận , ngài làm lũ lụt thì khổ. Khấn vái xong, bà con họ lại bọc vải điều thả xuống sông rồi …Mấy năm được mùa liên tục, bà con càng tin rằng mình đã làm đúng. Thế đấy bác và anh ạ .

            Trưa hôm đó ,Ông Niệm đưa ông Phan ra cầu sông Trà. Cây cầu bê tông kiên cố mới xây xong. Ông Niệm đứng vịn tay vào lan can, nhìn đau đáu xuống dòng nước đang cuồn cuộn chảy dưới kia. Còn Phan, trong tay ông là cả một bó hoa lớn. Những bông cúc và những bông hồng. Ông rút từng bông thả xuống dòng sông. Hai mắt ông nhắm nghiền. Miệng ông lẩm bẩm đọc kinh.

          Suốt buổi chiều đó hai người không rời mặt cầu. Thực ra họ không dám khẳng định hai cái xác kia là người thân của mình. Nhưng trong chốn thầm kín tâm linh ,thì họ cảm thấy có cái gì gần gũi lắm. Riêng đối với Phan,sau khi đọc xong những câu kinh,làm dấu thánh giá đến ba lần, ông nhìn đăm đắm xuống dòng sông. Con nước vẫn cuồn cuộn chảy như bao đời nay từng thế. Ông đã qua không biết bao nhiêu dòng sông trong đời mình, nhưng có con sông nào như con sông này. Ông có cảm giác một phần máu thịt mình đang trôi theo con nước trên sông, mỗi ngày một xa nguồn cội. Ông ao ước có một sức mạnh thần kỳ giữ cho con nước đừng trôi, để phần đời ông dừng lại biết đâu chẳng gặp lại những người  ruột thịt của mình. Phải mẹ đó không, phải anh đó không. Sông ơi .

  

                                                                  

         NGUYỄN ĐỨC THIỆN

         

Truyện ngắn của

          NGUYỄN ĐỨC THIỆN   

                        

          - Tan lễ rồi, sao con không về ?

          Người ấy ngước lên :

          - Trình lạy Cha. Cha cho con nguyện thêm một tràng hạt nữa, rồi con về ?

          Đã lâu rồi Giám mục chưa gặp một người siêng năng cầu nguyện như vậy. Ngài gật gật đầu rồi lặng lặng quay lưng .

          Người đàn ông một mình trong nhà thờ. Không biết ông ta đọc bao nhiêu kinh, cầu nguyện gì, nhưng có vẻ thành khẩn lắm. Lát sau, ông ta mới đứng dậy, làm dấu thánh thêm ba lần nữa mới quay lui.

          Nhưng hình như ông ta không muốn về. Ra trước sân nhà thờ, ông ta dừng lại, ngước mắt nhìn lên tượng ông thánh Giuse và Đức Bà Maria đang nâng Chúa Hài đồng trên tay. Ánh mắt ông ta không bầy rõ tình cảm của mình, nó có vẻ lạnh lùng, vô cảm, nhưng nhìn thực lâu, không chớp. Giám mục San đến sau lưng ông ta từ lúc nào mà ông ta không biết. Giám mục đặt nhẹ bàn tay lên vai ông ta. Ông ta khẽ giật mình quay lại:

          - Trình cha …

          - Hình như con không phải là người xứ này phải không ?

          - Dạ phải, thưa cha. Con mới từ bên Mỹ về ?

          - Bên Mỹ về ? Nhà thờ này có duyên gì với con ?

          - Con không biết nữa,thưa cha.

          Giám mục San mời ông ta vào nhà nghỉ của mình. Vẻ trầm mặc u uất của người khách lạ khiến ngài lo lắng . Thì cũng là sự lo lắng của kẻ tu hành, thấy ai có vẻ buồn là muốn chia sẻ. Có lẽ đó là thiên chức của những người nguyện giữ mình chay tịnh suốt đời vì nghiệp Chúa.

          Nhưng ông khách đi chưa hết hành lang nhà thờ, bỗng nói với Giám mục San:

          - Thưa Cha, Cha có thể cho con một đặc ân không ?

          - Con muốn gì ?

          - Xin cha cho con được xưng tội.

          - Không sao, không sao. Chúa bao giờ cũng tha thứ. Con vào đây với cha.

          Tòa xưng tội là một căn phòng nhỏ. Hai người cách nhau một bức mành mỏng đủ không ai nhìn thấy ai, nhưng có thể nghe tiếng nói của nhau rất rõ.

          - Nào con bắt đầu đi .

          - Trình cha, con là kẻ có tội. Con không chỉ có tội với Chúa, mà còn có tội với cha mẹ con, có tội với mảnh đất này .

          - Chúa sẽ tha tội cho con. Nhưng con có thể nói rõ hơn được không? Trước Chuá con có thể nói tất cả .

          - Con hiểu, thưa cha. Nhưng con biết bắt đầu từ đâu bây giờ. Mà Cha thì không có nhiều thời gian. Chuyện của gần ba mươi năm, chỉ vài phút nói làm sao hết. Cha con còn sống mà con từ cha con. Mẹ con chết dập, chết vùi ở đâu con không tìm thấy mồ mả, không tìm thấy nắm xương tàn. Tội của con lớn quá, không biết rồi Chúa có thương mà tha tội cho con không?

          - Con cứ ăn năn, Chúa sẽ giải tội cho con …

          Người đàn ông cúi đầu nhận miếng bánh thánh từ tay Giám mục sau khi đã đọc xong một kinh Lạy cha, mười kinh Kính mừng, kinh cầu thánh Vicente ,thánh bảo hộ ông ta …theo lời dặn của Giám mục San. Gọi là để tạ tội trước Chúa. Đã giấc trưa. Giám mục mời ông ta ở lại dùng bữa. Ngài gọi người giúp việc đến, nói mấy câu, rồi kéo khách ra ngồi dưới tán của một dàn nho không có trái. Ở đấy có một cái bàn đá và  có sẵn một ấm trà. Hai người ngồi bên nhau mới thấy họ giống nhau lạ lùng. Giám mục có vẻ già nua, nhưng còn khá nhanh nhẹn. Sự ăn uống có lẽ khá đầy đủ nên ngài giữ được một thân hình đầy đặn, cao lớn. Khuôn mặt ngài hồng hào, tròn trịa, giống như ông khách. Ông khách cũng thế. Chỉ khác có cặp kính trắng không rời mắt. Còn thân hình cũng to cao không kém gì Giám mục. Giám mục tự tay rót trà ra tách mời khách. Những khách sáo ban đầu dần được xua tan, và câu chuyện của họ mỗi lúc một rôm rả hơn .

          -Trình cha , con tên là Phan, người quê gốc là ở Thái Bình này. Chắc cha là người mới đến xứ Thái Bình sau này , chứ ở đây ai cũng biết bố con . Ông đốc- tờ Khoát , không mấy người không biết.

          Cạnh nhà thờ Thái Bình có mấy dãy nhà dành cho những người nghèo, không đất ở. Họ toàn là những người tụ về đây sau những ngày làm thuê vất vả để dựng lên nhà thờ này. Sau khi xây xong nhà thờ, những người thợ hết cách sống. Về quê thì không tấc đất cắm dùi. Ở lại thì chỉ có đi làm thuê, làm mướn mà sống. Đức Cha lúc đó mới cho cất những dãy nhà quanh nhà thờ, rồi chia cho những người không gia cư ấy xúm vào mà ở. Nhà chẳng rộng chẳng cao. Trước sau trong ngoài chỉ khoảng hai chục mấy mét vuông. Nhà nào cẩn trọng thì lấy cót thưng lại, chắn thành cái buồng đề cho kín đáo chuyện vợ chồng. Có nhà chỉ kéo một chiếc màn che. Hồi ấy, đạo mới sáng, nên giáo dân còn ít. Đức Cha lúc đó muốn bầy con chiên hiếm hoi của chúa quẩn quanh với nhà thờ. Chớ còn sau này, chẳng thể lo cho hết. Những người nghèo vô gia cư thế mà ở lại. Một căn nhà không, nhưng đủ để những gia đình vợ chồng con cái chen chúc, nhưng có cái che nắng che mưa. Cảm ơn Chúa lòng lành. Ngày ngày lo lam, lo làm. Một bát để ăn, bát kia dành dụm.

Bấy giờ đã là đời thứ hai. Đời thứ nhất đã thành những ông cụ râu dài và những bà cụ còng lưng. Những người ấy chỉ còn ngày ngày vui với con, vui với cháu và sớm tối cầu nguyện.  Những đứa con nít ngày mới dựng nhà thờ xứ mới sinh ra, nay đã lớn. Đời thứ hai này xem ra khá hơn đời các cụ. Cũng nhờ vào bát ăn, bát dành của lớp trước mà có người may mắn khá lên. Họ cứ ngẫm rằng, nhờ Chúa ban ơn mà được vậy, chớ họ không nghĩ rằng phải đổ mồ hôi, phải sôi nước mắt mới được thế. Nhưng khá thì khá, những người ấy vẫn không rời nhà thờ, dọn đi ở chỗ khác. Hình như tiếng nguyện cầu sáng tối rậm ran khiến họ mắc nghiện không thể đi được nữa. Ngày ấy đất đai quanh nhà thờ còn rộng. Đức cha không còn bỏ tiền ra xây nhà cho giáo dân quanh đó nữa. Nhưng cần đất để cất thêm môt căn nhà nhỏ thì đức cha cũng sẵn lòng. Vì thế , ban đầu chỉ là mấy dẫy nhà dành cho những kẻ xa cơ, đã thành một xóm đạo trong khôn viện rộng thênh thang của nhà thờ. Những dãy nhà xây liền nhau càng ngày càng cũ hơn. Những ngôi nhà riêng rẽ mọc dần lên , cũng xếp ngay hàng thẳng lối, như rộng rãi hơn .

          Nhà ông Trùm Công cũng ở trong khu xóm đạo đó. Ban đầu ông ở chung trong dẫy nhà sát nhau kia. Nhưng khi ăn nên làm ra, ông nhường căn đó cho người em họ và xin với đức cha cho một miếng đất khác cất nhà. Nói là ăn nên làm ra, chứ thực ra, cũng chỉ đủ sức cất nhà riêng, chứ trong nhà vẫn cứ tương cà và mắm muối thôi. Ông Trùm có đến ba anh con trai và một cô con gái. Anh trai cả lấy vợ sớm. Lúc mới có mười tám tuổi. Lấy vợ xong là ông trùm cho ra ở riêng liền. Lấy vợ năm năm thì ba đứa con ra đời . Anh trai cả đầu tắt mặt tối làm thuê làm mướn nuôi vợ nuôi con. Được cái anh cả cũng vào loại giỏi giang. Việc gì cũng làm được. Đóng cối. Đan thúng, đan nong nia, rổ rá. Ấy là việc làm ngay trong nhà. Còn bên ngoài ai gọi làm nấy. Kể cả việc đi cầy ngoài đồng cũng xong.

          Anh con trai thứ hai xem ra đoảng hơn. Vóc dáng lúc nào cũng ẻo lả. Thay vì phải lo kiếm việc làm sơm sớm. Anh ta lại xin được vào hầu đức cha. Ngày hai bữa cơm là ở nhà. Còn thời gian cứ luẩn quẩn bên Đức cha. Hầu cơm, hầu nước. Đốt nến trên các bàn thờ. Những ngày lễ thường, cậu còn được Đức cha cho giúp lễ. Chuyện ấy chẳng khó gì. Đi sau nâng vạt chiếc áo lễ của Đức cha. Khi Đức cha nghiêm trang làm lễ ở bàn thờ thì đứng xách bình trầm thơm, đung đưa cho hương thơm ngào ngạt bay ra , tỏa mùi khắp nhà thờ. Còn khi người xưng tội được Đức cha ban bánh thánh thì nâng cái khay, trong đó có những chiếc bánh thánh mỏng tang, bước giật lùi theo bước tiến của Đức cha, để Đức cha nhón từng chiếc bánh mà đưa vào miệng kẻ mới vừa ăn năn hối lỗi xong .

          Ông Trùm ban đầu thì bực mình vì thấy cậu con chẳng chí thú gì với công việc. Nhưng sau này, mỗi lần gặp Đức cha , thấy Đức cha khen ngợi cậu là siêng năng và sạch sẽ, ông lại mừng. Biết đâu nay mai, cậu sẽ vào trường dòng. Tu nhân tích đức, trong nhà ông biết đâu lại chẳng có một linh mục thì sao?

          Nhưng đời không như ông nghĩ. Đức cha thương cậu con thứ hai của ông thực nên đã lo lắng chuyện học hành cho cậu ta. Ban đầu thì học trong nhà thờ. Sau đó Đức cha đích thân đưa cậu ra xin học ở trường tỉnh. Ai ngờ được con một ông trùm học kinh cũng học truyền miệng lại có cậu con trai học giỏi đến như thế. Rồi cũng chính Đức cha gửi cậu lên học ở Hà Nội. Cậu bé phụ giúp lễ Đức cha ngày từ Hà Nội về người ta gọi là Đốc-tơ Khoát. Lại cũng đức cha mở ra một phòng mạch ngay cạnh nhà thờ, và giao cho Đốc-tơ Khoát, để cậu chuyên khám chữa bệnh cho bà con giáo dân quanh đó .

          Cậu con trai thứ ba khi Đốc tơ Khoát về hành nghề cũng tính đường như anh mình. Xong cậu ta đoảng vị nhất nhà. Làm cái gì hư hỏng cái đó.  Cả nhà gọi cậu ta là đứa hậu đậu. Nên cuối cùng cũng đành theo anh cả đi đóng cối. Con gái thì khỏi bàn đến. Vì đến thời điểm đó, cô ta còn nhỏ, lại là út, nên chỉ quanh quẩn ở nhà lo cơm nước cho cả nhà. Nhất là khi bà trùm Công yếu dần, không còn sức để lo chuyện nhà nữa .

Chuyện đẩy lùi thời gian về quá khứ mấy mươi năm, lúc cậu bé Phan còn ở Hà Nội với bố mẹ. Một gia đình đầy đủ và ấm cúng , nhưng lúc nào cũng nơm nớp lo sợ. Đốc tờ Khoát đã có lúc là người của kháng chiến, nhưng chịu không nổi những ngày trong chiến khu, ông ta đã bỏ về quê. Lúc ấy đã theo kháng chiến mà dinh tê, coi như đã định đoạt số phận của mình. Chỉ hai chữ phản bội thôi là hoặc một nhát dao cứa ngang cổ, hoặc một phát súng nổ ngay cạnh màng tang. Ông anh trên Hà Nội biết tin, chạy ngay về Thái Bình, âm thầm kéo em lên Hà Nội, cho một gian nhà ở đầu phố Phó Đức Chính, nơi có thể nhìn được ra Hồ Tây, mở phòng mạch riêng, mà sống.Năm 1954, khi đoàn quân chiến thắng trở về Hà Nội, thì Đốc tơ Khoát cõng đứa con trai duy nhất theo đường biển ra Hải Phòng , trốn vào Nam.

          - Đứa con trai duy nhất ấy là con thưa cha.Vào trong đó con được đi học,và sau đó bố con cho con sang Mỹ tu nghiệp. Một ngày kia khi con trở về Việt Nam thăm nhà thì thấy trong nhà con có một người đàn bà khác.Con chưa bao giờ nghe bố con nói về bà ta.Một người đàn bà còn trẻ và có vẻ quý phái .Con có ác cảm ngay với bà ta.Con cứ nghĩ rằng bà ta không yêu gì bố con ,mà chỉ yêu uy tín của bố con mà thôi.Bố con là một bác sĩ nhiều người biết đến ở bệnh viện Vì Dân. Mà cha biết đấy, bố con đã có vợ nên mới có con. Chắc chắn bố con không thể làm phép cưới ở nhà thờ được phải không thưa cha. Con không ở lại hết kỳ nghỉ ấy và bay đi Mỹ học tiếp. Ngày trở về, con làm giáo sư ở trường Đại học y Sài Gòn. Con quyết không trở về nhà với bố con nữa. Con không thể sống chung nhà với người đàn bà xa lạ kia được. Nhưng thưa cha, cha có biết điều con khổ nhất là gì không? Con không biết mẹ con là ai cả. Con không biết thưa cha…Hỏi thì bố con chỉ bảo. Có lẽ mẹ con chết rồi. Có lẽ là sao, thưa cha.

          Không thể ngờ được nước mắt lại có thể ứa ra trên gương mặt người ông đã luống tuổi kia. Giám mục San với tay qua bàn vỗ nhẹ nhẹ lên vai người đối diện:

          - Chúa đã an bài mà con. Nhưng tại sao con về đây? Không lẽ có manh mối gì về mẹ con sao ?

          - Dạ có. Năm 1975 , Sài Gòn náo loạn lên vì quân giải phóng tiến về rất gần. Bố con cho gọi con về. Trong hoàn cảnh bom đạn loạn ly ấy,hình như người ta gần nhau hơn phải không phải không cha? Con về. Căn nhà bố con ở bộn bề như có ai vừa xới tung lên. Bà mẹ ghẻ con bơ phờ, rũ rượi, chạy ra, chạy vào. Những chiếc va ly lớn chất một đống giữa nhà. Những chiếc tủ mở toang hoác. Bố con kéo con ngồi xuống chiếc ghế nệm giữa phòng khách nói trong hơi thở như mệt mỏi lắm. Con quên chưa kể, trước đó ít lâu, bố con đã bị một tai nạn xe hơi. Lúc này mới tập tễnh đi lại được, nhưng còn yếu lắm. Bố con nói với con như sợ không còn thời gian nữa:

          - Tôi biết anh sẽ không đi cùng tôi trong chuyến di tản cuối đời này. Tôi không thể ở lại.Tôi đã một lần chạy trốn Việt Minh, nay lại phải chạy trốn Việt Cộng. Không biết tôi sái ở chỗ nào mà Chúa bắt tôi chịu khổ chịu nạn vậy nè.

          Chưa bao giờ con thấy bố con lại thất vọng đến như vậy. Ông là một bác sĩ có tài. Lúc đó Bệnh viện Vì Dân là bệnh viện vào loại lớn nhất Sài Gòn. Ông không chỉ giữ cương vị phụ trách bệnh viện mà còn là người trực tiếp chữa trị cho bệnh nhân khi cần thiết. Ông đã từng nói với con,nhà mình vốn nghèo. Ngày xưa cha xứ Thái Bình nuôi ông thành đạt những mong sau này cha bệnh cho người nghèo trong xứ đạo. Ông đã làm được như thế. Cũng chính vì thế mà khi cách mạng tháng Tám, Việt Minh mới lôi kéo ông vào chiến khu khi Pháp quay lại Việt Nam. Ông đi rồi ông trở về. Không ngờ cuộc trở về ấy khiến cả đời ông nơm nớp lo sợ những cuộc trả thù. Ông đã chạy vào đến Sài Gòn, người ta đuổi đến Sài Gòn, và, ông lại phải chạy trốn nữa. Chưa bao giờ con thấy bố con bạc nhược như ngày hôm đó:

          - Tôi không biết rồi có ngày gặp lại anh không. Vì thế hôm nay tôi kêu anh về để nói với anh một chuyện mà đến nay tôi vẫn dấu anh. Nếu hôm nay không nói với anh, mai này tôi chết cũng không nhắm mắt được. Cho đến hôm nay, hơn hai mươi năm rồi tôi vẫn mong chờ tin mẹ anh. Sau khi tôi về Hà Nội, tôi vẫn nhớ đến cảnh nghèo của quê nhà. Bác gái anh đã chết năm đói Ất Dậu. Ông chú anh chết khi Tây càn về cầu Bo, Thái Bình. Tôi làm sao quên. Tôi thì không thể về quê được. Tôi sợ Việt Minh họ sử tội như bao người dinh tê khác. Tôi gom được ít tiền nên mới cho mẹ anh mang về Thái Bình mong trợ cấp cho bà con trong họ. Anh trai anh cùng đi với mẹ anh về quê. Nhưng mẹ anh đi rồi không thấy về. Tôi nhắn tin về quê tìm thì người ta bảo, mẹ anh không về đến quê. Tôi cứ nghĩ mẹ anh thất lạc đâu đó rồi có lúc sẽ trở lại. Nhưng rồi một năm, hai năm. Đến ngày rời vào đây là năm năm, mẹ anh cũng biệt tích. Tôi còn nhớ mẹ anh đi, anh mới năm, sáu tuổi. Còn thằng Quang anh trai anh đã chín tuổi rồi. Mấy chục năm không có tin mẹ anh, cũng không thấy xác mẹ anh và anh trai của anh, tôi ăn không ngon, ngủ không yên. Bây giờ, thế sự bầy đặt ra như thế này, quả là không còn hy vọng gì nữa rồi. Có lẽ rồi tôi cũng bỏ xác ở xứ người, nay tôi nói chuyện này với anh, may ra \, có dịp anh còn về được quê…Dòng họ bên mẹ anh còn có bà Quy bây giờ đang tu ngoài Huế. Ngoài Thái Bình, anh còn ông chú, nhưng không phải ruột thịt, nhưng rất gần, là anh em con chú con bác với tôi, nhà ngay cạnh Toà giám mục Thái Bình. Tên ông ấy là Niệm. Mấy chục năm rồi, không biết có còn nguyên vẹn như tôi nói với anh không. Nhưng anh hãy coi đây là lời trăng trối của tôi. Anh cứ nhớ, nếu làm được thì hãy làm những việc mà tôi không thể làm. Tôi chắc đi lần này là không thể quay đầu trở lại. Anh hiểu cho tôi …

          - Trình cha, không ngờ đó là lần cuối cùng con gặp cha con. Hôm sau quay lại đã thấy căn nhà ông ở đường Ông Tạ đã khóa cửa. Người xung quanh nói có một xe bọc thép đã đến đón ông bà đi từ hồi đêm. Hôm sau nữa tin đồn khắp Sài Gòn, ông Thiệu đã trốn đi nước ngoài bằng tầu thủy. Người ta rần rần trốn theo ông ta. Không biết bố con chạy đi hồi nào. Lần đầu tiên con khóc bố trước cửa căn nhà đã khóa. Nhưng thời gian không cho phép con đau thương bị lụy. Mấy ngày sau, con cũng đưa cả nhà trốn khỏi Sài Gòn giữa khung cảnh Sài Gòn hỗn loạn chưa từng thấy. Những ngày sau đó quả thực con không còn nghĩ nhiều đến chuyện bố con đã nói với con trong cái ngày chia ly ấy. Nhưng bây giờ ,khi tuổi bắt đầu xế chiều sao con nhớ hoài bữa đó. Nhớ đến rơi nước mắt khi hình dung ra gương mặt khắc khổ của bố con. Giá như ngày ấy con đừng xung khắc chuyện bố con có thêm mẹ ghẻ, có khi bây giờ con vẫn còn bố. Thành ra bây giờ con vừa không có bố, vừa không có mẹ. Tìm bố thì không biết ở phương trời nào. Tìm mẹ thì còn có thể, nên con mới xin về Việt nam và về đây. Thưa Cha,Cha có thể giúp con được không cha?

          Giám mục Phao lô San ngồi vẻ trầm mặc. Ngài không dám hứa cái gì. Đến ngài có lẽ là đời thứ tư hay thứ năm gì đó trị nhậm xứ đạo này. Ngày xưa, chỉ có một tòa giám mục ở xứ Bùi Chu. Sau này Đức Cha Phê- rô Thuận mới được điều về Thái Bình này chính thức thành lập địa phận Thái Bình. Họ đạo từ đó mở mang. Từ một họ đạo thành một xứ đạo rồi thành một địa  phận. Cùng với sự mở mang họ đạo là cả sự thăng trầm theo dòng lịch sử của đất nước. Chín năm chống Pháp, hai mươi mấy năm làm nghĩa vụ hậu phương. Thêm hơn hai chục năm hòa bình. Giám mục thì đã gần tám mươi. Còn ông khách ngồi trước mặt giám mục đây ngày ấy còn là một cậu bé, nay đã ra dáng một đức  ông rồi. Một mái tóc hoa râm, một cái cằm có những cọng râu thưa nhưng có vẻ cứng. Một cặp mắt đã nổi những u thịt dầy ở trên và dưới mí mắt. Bộ comple ông ta mặc bó lấy người,  vừa khéo thể hiện ông ta cũng có vẻ của một người quý phái có tri thức. Con người thay đổi là vậy nữa là khi vật đổi sao dời. Thêm một lần nữa ngài lại phải an ủi :

          -Được rồi ,chỉ chiều nay thôi Cha sẽ đưa con đi gặp ông Niệm ,ông ấy còn sống mà. Nhưng yếu lắm rồi.

          Bữa cơm trưa dọn lên. Có con gà luộc, béo vàng xuộm và có mấy lát lá chanh xắt chỉ. Một đĩa cà pháo. Một bát canh cua. Giám mục San nói như phân bua:

          - Có con cha mới làm thêm món gà luộc. Chứ nếu chỉ một mình cha, canh rau đay nấu cua ,với mấy quả cà pháo là đủ rồi. Để cha bảo người giúp việc rót cho con ly rượu. Rượu thánh từ bên Vatican gửi sang cho cha, nhưng không mấy khi cha uống, chỉ để dành tiếp khách thôi. Con hôm nay là khách của cha, nhưng lại là người của xứ này, xem như mừng cho con đã về đến quê mình.

          Lâu lắm rồi ông Phan mới được ngồi trước một mâm cơm như thế. Trong cái bát men sứ Hải Dương trắng muốt là những hạt cơm trắng không kém. Miếng thịt gà chặt khéo, vuông vức. Miếng nào cũng có kèm một miếng da và một lớp mỡ thực mỏng dưới da. Gà luộc chín tới, ngọt trong miệng và thơm nức khi cắn, xé và nhai. Lá chanh, phảng phất một chút hương vị đắng đắng , nồng nồng. Món thịt gà xem ra còn là quen thuộc với ông Phan, nhưng bát canh cua thì với ông quả là đã xa lạ lắm rồi. Ngày xưa, khi còn du học ở Mỹ, có lần về Sài Gòn, người ta thường đón ông bằng những bữa tiệc, món Tây nhiều hơn món ta. Có về nhà đó, nhưng rồi cũng bắp cải, sa lát, cải bông …Hết sào thịt bò lại thịt heo. Chẳng mấy ai cất công ra chợ mà mua mấy con cua về đâm ra nấu canh. Nếu có cua thì cũng là những con cua biển lớn, hấp muối hoặc xẻ ra xào lên với những lá rau đọc lên thấy tiếng Tây nhiều hơn tiếng ta. Rồi sang bên kia sống, bữa ăn bao giờ cũng những đồ nấu sẵn. Nhiều khi cả tháng trong nhà mới nổi lửa bếp ga. Nhưng hình như trong nhà không ai biết nấu ăn nữa. Toàn là những món ăn không cần dùng đến đũa. Nên lúc này ngồi trước bát canh cua, ông Phan lấy làm lạ lắm. Những tảng gạch cua xám, xốp nổi bồng bên trên. Bên dưới là những lá rau đay thái nhỏ, nằm lơ lửng ở giữa lớp nước sóng sánh. Có thêm vài lát mướp hương, tỏa mùi thơm dìu dịu. Bên cạnh là đĩa cà  pháo muối khéo , trái nào trái ấy tròn trịa, đều đặn và trắng tươi. Một cái bát kiểu nhỏ có một chút mắm tôm, đã nặn chanh, đánh sủi bọt làm mất đi màu xám đen vốn có của món ăn đặc xệt vùng quê này .Ông Phan chan một chút canh vào bát cơm. Giám mục San múc thêm cho ông một muôi nữa:

          - Con cứ ăn, đừng lo thiếu. Chan canh cua rau đay là phải chan nhiều một chút, mới ngon.

          Ngon thực. Thơm, mát, khêu gợi. Thêm một miếng cà pháo nữa, bao nhiêu dịch vị trong miệng hình như ứa ra hết để làm thỏa mãn người thưởng thức. Ông Phan bỗng muốn cởi phăng bộ comple ra, cởi luôn cả giầy tất, ném luôn cái cravat, muốn xoay trần ra trong bữa ăn đạm bạc này. Thảo hèn, những ông nông dân cứ đến bữa trời nóng, ăn cơm là phải đánh trần. Ăn uống kiểu này hình như đánh trần mới đã thì phải.

         
         
         CỦ HÀNH

         Nhìn lên tóc chẳng còn xanh

         Nhìn xuống thì thấy củ hành còn tươi

         Lão ta cứ tủm tỉm cười

         Hành trồng đất lạ cứ tươi hoài hoài

         anh ơi em hỏi câu này

         Hành trồng đất lạ? đất này nơi nao?

         Vì chưa biết ở chỗ nào

         Nên hành chưa biết trồng vào đất mô

         đất mình mới xới sơ sơ

         Hành mà trồng xúông củ to tuyệt vời

         Kìa xem môi người ta cười

         hành còn chưa tỏ  la trời xanh ghê

         Hành trồng ở chỗ đất kia

         Rễ nhiều hơn củ , đem về ai ...xơi?

         Thấy rễ là đã mê rồi

         hễ mà thấy củ rã rời tay chân

         Ai kia chưa kịp định thần

         Hồn xiêu phách lạc tần ngần hành ơi

         Phong ba bão táp tơi bời

         Rễ đi đằng rễ, củ ơi còn gì?

         hành ngồi hành khóc tỉ ty

         Củ ơi củ hỡi mày đi đằng  nào

         bây giờ héo quắt thế sao

         nở ra một tý để chào nhau đi

         Hành ta bật tiếng cười khì

         Ngày mai sẽ biết ra gì hay không?

         Tập thể bạn già