
Minh hoạ của Nguyễn Đăng Phú cho truyện ngắn GIÁ CỦA NGÀY HÔM QUA trên VNQĐ xuân Nhâm Thìn
NGUYỄN ĐỨC THIỆN
GIÁ CỦA NGÀY HÔM QUA
truyện ngắn
Trời mưa suốt đêm. Sáng ra, cơn mưa vẫn ùn ùn kéo tới, mờ mịt trời đất. Những hạt mưa rả rích rơi xuống không lúc nào ngớt. Gió réo ồ ồ trên đồi cây. Những tiếng sấm đầu hè thỉnh thoảng lại rồ lên, rền rền một lát rồi dần dần tắt lịm, nhường cho bầu trời những tiếng rào rào của mưa và của gió.
Hiện trường sửa chữa máy biến thế ồn ào, xáo động trong mưa. Những người công nhân mặc những chiếc áo mưa ngắn ngang đầu gối, chiếc mũ cát úp xụp xuống. Nước mưa vẫn vã ướt đầm đìa mặt mũi. Đưa tay lên quệt nước mưa khuôn mặt ai cũng để lại một vết nhỏ của dầu mở và gỉ sắt. Chiếc máy kéo gừ gừ át cả tiếng mưa và tiếng nói của mọi người. Thu đang điều khiển cho chiếc xe gạt ấy lùi dần vào, tiếng của cô lanh lảnh :
- Nữa đi, nữa ... nữa ...Bên phải một chút, ối, khéo không sụt xuống hào bây giờ... nữa ... Thôi !
Chiếc xe dừng lại. Phương tất tả chạy lại phía Thu :
- Tháo hết “Ê-cu” chưa ? Rồi hả.
Anh kéo Thu lại đoạn giao thông hào ngay trước cửa ra vào :
- Thu nhớ điều khiển xe máy kéo tới đây thì dừng lại ... Tới đây thì phải bật mạnh cho máy trượt qua tấm tôn này để có đà qua hào nhé. Chỉ cần nó sang một mép bên này là ổn. Còn tôi, tôi sẽ điều khiển phía trong để giữ cho máy khỏi sát mép cửa ...
- Khi cần, anh phất cờ hiệu cho tôi biết ngay, anh Phương nhé ...
Phương gật đầu. Anh nhảy qua hào kêu to :
- Bắt đầu đi các đồng chí ơi !
Họ bê đoạn dây cáp móc vào thân máy.
Phương phất cờ hiệu, chiếc xe rồ máy nhích tới. Đoạn cáp căng ra dần. Phía trước xe, Thu xòe hai bàn tay đã bợt nước vì lạnh lên trời vẫy cho xe nhích lên từng tí một. Phía sau xe, Phương cúi sát mặt đất điều khiển những người công nhân giữ cho chiếc máy thật thăng bằng. Hai bên máy, năm bảy người công nhân lăm lăm những chiếc “xà beng” dài thượt trên tay, môi họ mím lại.
Chiếc máy nhích ra cửa. Nó rùng mình chút xuống, hạ một đầu xuống mép bậc thềm. Phương phất vội cờ hiệu, Thu bắt chéo tay. Xe dừng. Thu chạy lại :
- Gì đấy anh ?
- Từ từ tí đã, kéo mạnh nó bật về phía trước mất. Bây giờ Thu cho xe kéo thật từ từ thôi nhé !
Xe lại nhích tới. Vết xích của nó bám sâu xuống đất, cầy lên những đường nham nhở. Cỗ máy từ từ trườn ra. Nó bám được vào mép tôn. Đột nhiên, nó lắc mạnh rồi trượt đi. Miếng tôn theo đà trơn cũng lết mạnh về phía trước. Phương thét lên :
- Dừng lại ... dừng lại ...
Không kịp nữa rồi, cả cỗ máy lớn theo đà trơn cứ thế lướt đi. Chiếc dây cáp chùng lại. Lá tôn bắn vọt ra, miệng hào há toác. Từ phía trước xe, Thu lao nhanh về phía trước máy không kịp tính toán gì. Vừa thấy bóng Thu, Phương choài người xô vào Thu. Cô bật ngã về phía ta-luy bên cạnh. Chiếc máy lướt tới, lao tuột qua người Phương, khi anh vừa bật được ra khỏi đường đi của nó. Những người công nhân bám riết lấy nó.
Sức nặng của chiếc máy đẩy bật tấm tôn đi. Một ụn đất của cày lên ngay trước máy. Vậy mà cả cái máy biến thế vẫn nhích tới. Sức nặng của nó bắt đầu ép vào miệng hào. Bờ hào lở ra ... Những người công nhân lao tới, họ phóng những chiếc xà beng lớn đón lấy đầu chiếc máy, ghìm giữ lấy nó khi nó đã khựng lại và từ từ ấn bẹp mép hào, chút xuống. Những chiếc xà beng đỡ lấy thành máy, nâng lên. Phương hét to :
- Lấy gỗ ... chống ... nhanh ... không cho nó rục xuống hào...
Anh nhảy xuống giao thông hào, giơ vai đón một chiếc xà beng. Anh xoạc chân, nghiến răng chịu đựng.
Thu và những người công nhân còn lại vác những đoạn xà gồ, nhảy xuống hào. Những đoạn gỗ đầu tiên bị chiếc máy đẩy choãi ra và bật đổ xuống lòng hào. Thu lại vọt nhảy lên, chạy về đống gỗ. Phương vẫn thét lên, giọng nghèn nghẹt :
- Cố lên ... Hai, ba, này ... cố lên ...
Mỗi lần Thu lao tới là một lần Thu nhìn thấy khuôn mặt Phương. Khuôn mặt ấy đã xám lại vì sức nặng quá lớn đè vào. Mái tóc ướt nước mưa bết dính vào mặt. Cánh tay còn lại ghì chặt vào chiếc xà beng ... Thu quên tất cả. Cô ôm những khúc gỗ nhảy xuống hào đặt chống vào thanh cỗ máy. Thu nghe Phương nói đứt đoạn :
- Cho xe kéo ... kéo ... đi ... cố ... cho nó ... bám thành ... hào ...
Thu vội chạy đi. Chiếc xe rồ máy kéo đoạn cáp căng dần, căng dần, Thu vẫy tay. Cô nghiến răng lại như chính mình đang bị những chiếc xà beng nghiến vào. Trước mắt cô, chỉ còn hình ảnh Phương nhắm chặt mắt, cằm bạnh ra, hai chân xoạc ra, bàn tay còn lại ghì chặt, chiếc xà beng uốn võng xuống ... Thu vẫy tay. Chiếc xe nhích tới. Cô muốn nó nhanh, nhanh nữa. Mỗi một mắt xích xe bám xuống đất cô có cảm giác lâu bằng một thế kỷ ...
Cỗ máy xô mấy chiếc xà gỗ lệch đi. Nó lao bịch đầu vào bờ hào bên này, khựng lại một chút rồi ủi cả lớp đất bờ hào trườn lên. Thu bắt vội cánh tay. Chiếc xe đỗ lại. Cỗ máy kềnh càng nằm dắt qua hào, lầm lì, bướng bỉnh. Những chiếc xà beng rút ra. Phương nắm lấy đầu xà beng toan lôi ra. Nhưng anh không đủ sức nữa, mắt anh hoa lên và từ từ qụy xuống. Anh chỉ kịp nghe tiếng Thu gào lên :
- Anh Phương – Một bàn tay ướt lạnh mềm mại đón lấy Phương…
III
Thu đến bệnh viện thăm Phương. Chiếc máy biến thế đã sửa chữa xong, Thu mới có được phút rảnh rang này.
Trời chiều, bầu trời mùa hè vẫn rộng bao la. Vài áng mây hồng rực ở phía mặt trời đang khuất dần dưới núi xa. Bầy sáo líu tíu kéo nhau về đậu đen cả khóm tre ven đường. Một vệt khói ở ống khói lò cốc trải ra thành một vệt ngang trên nền trời. Gió lộng. Thu để mặt mái tóc mình bay lòa xòa trên mặt. Đôi chân cô lúc gấp gáp bước, lúc chần chừ lưỡng lự.
Mình sẽ nói gì với anh ấy ? Xin lỗi anh về những ngày sống vừa qua ? Mình có lỗi gì mà xin ! Mình sẽ bảo anh : “Bây giờ em lại hiểu thêm anh” ! Anh ấy biết điều ấy quá đi chứ. Lúc nào mình chẳng hiểu anh ấy. Anh ngày xưa, anh ngày nay. Có chăng, Thu chỉ chưa biết về cánh tay đã mất đi của anh. Nhưng anh lại hỏi về sự mất mát thiệt thòi trên cơ thể ấy. Mình sẽ hỏi anh ấy về sức khỏe ? Đơn giản thế thôi ư ? Những người đồng đội như anh Thông, anh Hoài, anh Sơn, cô Thoa, cậu Quý ... ai chả hỏi anh ấy được một câu về sức khỏe. Hay là hỏi về bà mẹ anh ấy, bà mẹ đã ở vậy nuôi con ngay từ hồi còn trẻ, cho con ăn học nên người, rồi lại vui vẻ tiễn con đi chiến trường xa. Phải rồi, ngày xưa Phương vẫn kể với Thu về mẹ, mỗi lần mỗi chuyện khác nhau. Bà cụ chắc đang bận việc ở quê, anh ốm, cụ không ra thăm được. Thế còn chuyện mình ...
Người nữ y sĩ đón Thu ở cửa phòng Phương nằm. Chị dặn Thu :
- Anh ấy đang ngủ. Ngủ được là tốt. Cố gắng chờ anh ấy dậy đã nhé !
Rồi chỉ nhép miệng :
- Khổ. Vết thương cũ lại đau. Mấy mảnh xương gãy chưa bó lại cẩn thận ... Lại thêm sốt rét nữa. Trước hôm đó, anh ấy đã tới đây khám lại ... Chúng tôi khuyên anh ấy nên đi điều dưỡng ít ngày. Thế mà chẳng chịu nghỉ cho. Gan ghê gớm cô ạ. Vết thương đau là thế mà chỉ cắn răng, nhăn mặt, cấm có một tiếng kêu nào ...
Chị dọn lại cái mặt tủ con của bệnh viện ngổn ngang nào trứng, nào chuối, nào chai lọ. Chị thong thả tiếp :
- ... Cách đây mấy năm, người ta đưa anh ấy đến đây trong một cơn sốt rét đến mê sảng. Hễ cứ mê là anh ta hét toáng lên, chủi rủa đến thậm tệ một kẻ thù nào đó. Vậy mà khi tỉnh táo, hỏi anh về chuyện ấy, cấm thấy anh nói gì. – Ấy chết, cô ngồi tạm xuống đây có một chiếc ghế, chị em mình ngồi chung vậy – Mãi sau này, có một anh bạn ở đơn vị cũ về thăm anh ấy đúng hôm anh ấy lại đau lại vết thương ở cánh tay chúng tôi mới nghe được chuyện về anh. Chị em mình ở ngoài này chả biết được bao nhiêu về cuộc chiến đấu của các anh ấy trong kia. Nghe anh bạn anh ấy kể chỉ thấy xúc động thôi cô ạ. Các anh ấy chốt ở cao điểm 30 nào đó ở Thừa Thiên. Chúng nó đánh cả ngày không cướp được chốt của anh ấy. Nhưng đến lần thứ năm thì chúng lên được. Anh ấy đã bị thương ở cánh tay phải, rút lui không kịp anh ấy ngất lịm đi. Tỉnh lại, anh ấy đã nằm trong tay đồng đội. Bằng sức mạnh của lòng căm thù, đồng đội của anh ấy đã xông lên cướp chốt, cứu được anh ấy ... Thôi, cô ngồi đây với anh ấy một lát nhé, góc kia có người gọi tôi. Lát tôi sẽ quay lại. Tỉnh dậy, cô cho anh ấy uống chút nước chanh cho đỡ háo nhé ! ...
Chị y sĩ đi rồi, Thu ngồi lặng lẽ nhìn Phương. Câu chuyện của chị ấy làm cho anh Thu gần lại với anh bao nhiêu. Thu nhìn mãi, nhìn mãi vào khuôn mặt bỗng trở nên gần gũi hơn bao giờ hết, gần gũi hơn cả ngày xưa ở Trị Thiên nữa. Khuôn mặt ấy đã hồng hào trở lại. Cặp môi hơi hé như cười làm cho cái núm tròn trên cái cằm đầy đặn lúc ẩn, lúc hiện. Chắc anh ấy đang thấy gì thú vị lắm trong mơ. Cô giật mình khi nghe anh nhắc tới tên mình trong giấc mơ ấy. Cái chăn tụt xuống. Cô đỡ lấy, tém xuống lưng anh. Nhưng sự động chạm nhẹ nhàng ấy đã làm cho anh tỉnh giấc. Sau cái nhìn ngỡ ngàng anh bỗng reo khe khẽ :
- Thu !
Một nụ cười mãn nguyện nở trên môi anh, nụ cười đậm đà hơn cả khi mơ. Thu chẳng biết nói năn sao ... Rồi như chợt tỉnh, giọng anh bỗng khô lại :
- Sửa xong máy chưa Thu ?
- Xong rồi anh ạ !
- Có kịp theo tiến độ ra gang không ?
- Kịp anh ạ ...
- Quý nó vẽ xong mạng lưới điện chưa ? Anh Hoài bắt tay vào công trình chống ẩm ở lò “Pherô” chưa ? Sơn đã xong việc trung tu băng tải lò cốc chưa ? ... Khổ ! Bao nhiêu công việc mà tôi cứ nằm mãi đây thế này ...
Thu vội nói :
- Anh cứ yên tâm điều trị cho khỏe, công việc ở nhà đã có anh Hoài, và cả các anh ấy nữa.
Một lúc lâu im lặng, giọng Phương lại nhẹ nhàng cất lên :
- Thỉnh thoảng vết thương lại đau ...
Thu nhớ lại buổi tối hôm trước, lúc Phương đến, hôm đó anh ấy tái mặt đi, toàn thân rung lên và bàn tay còn lại ôm lấy một bên vai !
Thu cắt chanh, pha nước. Cô đặt cốc nước vào tay Phương :
- Anh uống nước !
- Cảm ơn Thu – Anh uống ngon lành. Anh trao cái cốc lại cho Thu, nhìn sâu vào mắt Thu – Cảm ơn Thu đã đến ...
Thu xúc động thật sự. Cánh tay đã mất. Công việc anh làm. Anh khác xưa bao nhiêu !
- Tôi không ngờ – Phương chậm rãi tiếp – Tôi không ngờ trong đời tôi lại có một lần hèn nhát đến như thế.
Phương lại im lặng. Thu còn biết nói gì với Phương lúc này. Bấy lâu nay, Thu càng tránh né anh, công việc càng đưa Thu lại gần anh. Chính bởi công việc, không biết tự lúc nào, Thu bắt đầu tìm thấy lại Phương ngày mới yêu nhau.
Phương thở thật mạnh và câu nói bật ra sau cái thở ấy :
- Sau ngày ấy, tôi đi ...
Thu vội vàng giơ tay cản lại. Đôi mắt cô tha thiết nhìn Phương, đôi mắt ấy như nói với Phương :”Đừng, anh đừng kể nữa, em hiểu …”
Trời tối dần. Từ phía nhà máy một vùng trời bỗng hồng rực rỡ. Mắt Phương sáng lên :
- Lò thép hoạt động rồi, Thu ơi.
Gió ùa vào phòng. Hương hoa nhài ở đâu cũng ùa vào theo thơm dịu. Thu muốn chạy ra tìm hái cho Phương chùm hoa mà hai người cùng yêu, cùng thích. Phương cản lại, anh nắm lấy tay Thu :
- Đừng, Thu. Tự hương hoa sẽ đến với chúng mình mà.
Bàn tay Thu nằm gọn trong tay Phương. Bàn tay còn lại ấy thô, nhám và ấm áp quá. Mặt Thu nóng lên. Năm trước cô đỗ tại nắng lửa và gió Tây Trị - Thiên. Còn bây giờ ...
*
* *
- Chuyện ấy xảy ra từ lâu lắm rồi, ngày tôi còn làm việc. Bây giờ đã hưu trí rồi. Kể lại chuyện này mà tôi vẫn bị làm sao ấy.
Có tiếng từ phía nhà trong vọng ra:
- Làm sao hả anh? Chúng mình hiểu nhau quá rồi.
- Thu đấy! Chúng tôi đã làm đám cưới sau đó ít lâu… Khi làm căn nhà này, tôi ráng làm một mảnh vườn nhỏ trồng hoa. Cây hoa đầu tiên tôi trồng xuống ấy là hoa nhài… Có cái muốn quên củng không thể quên được. Giá mà không có một chút của hôm qua…
Người đàn ông kể vậy!
Nguyễn Đức Thiện